Op onze aarde is alles wat leeft afhankelijk van andere wezens. Mensen, dieren, planten, schimmels, etc. Elk levend wezen biedt aan een of meer andere organismen leefcondities, zoals voedsel, verblijf- of broedplaats, samenwerking etc.
Bijen bijvoorbeeld zorgen met hun plantenbezoek niet alleen voor voeding voor zichzelf, maar ook voor zaden en vruchten voor de plant. Vogels eten zaadjes en verspreiden deze ook; zo zorgen ze voor nieuwe planten. Als een plant wordt aangevallen door een bepaald insect kan de plant stoffen uitstoten om natuurlijke vijanden van dit insect aan te trekken. Schimmels, wormen, bacteriën in de grond zorgen ervoor dat er voedingsstoffen voor planten vrijkomen.
Alle levende wezens – van minuscuul klein tot groot – vormen natuurlijke leefgemeenschappen tezamen met andere organismen en de grond of water waarin ze leven. Afname van één plant- of diersoort heeft effect op de hele gemeenschap. Inclusief de mens; want zonder bijen geen natuurlijke bestuiving van onze gewassen, zonder bomen en planten geen zuurstof en schaduw.
Natuurlijk leefgemeenschappen
Elk stukje van onze aarde is anders, heeft unieke eigenschappen wat betreft grondsoort, temperatuur, vocht en licht. Allemaal verschillende ‘biotopen’. In os land kennen we bijvoorbeeld het Waddengebied, de polder en de Utrechtse Heuvelrug. En elke biotoop wordt bevolkt door planten en dieren die zijn ingespeeld op de omstandigheden ter plaatse en op elkaar. Tezamen vormen ze een leefgemeenschap, een ‘ecosysteem’.
Door menselijk ingrijpen – verontreiniging, stikstofuitstoot, verdroging, versnippering van natuur en verkeersdrukte – zijn deze leefgemeenschappen verzwakt. Er zijn steeds minder insecten, wilde dieren en planten, sommige soorten zijn zelfs al verdwenen. In elk ecosysteem neemt de diversiteit aan planten en dieren af. Zonder herstel dreigt het hele natuurlijke systeem te ontwrichten, met ernstige gevolgen voor alle leven op aarde, inclusief het onze. In praktijk zien we dat nu bijvoorbeeld al terug in een afgenomen productie in de landbouw doordat de gewassen minder bestoven worden. Herstel van de biodiversiteit is intussen noodzaak.
Werken aan herstel
Gelukkig is er steeds meer aandacht voor dit herstel. Overheden, natuurorganisaties en burgers zetten zich hier samen voor in. Door natuurgebieden en bedreigde diersoorten te beschermen, en door meer groen in de steden en dorpen. En door het groen natuurvriendelijk te beplanten en onderhouden. Werkgroep Biodiversiteit De Bilt draagt hier graag haar steentje aan bij.